Volwassenenvaccinatie blijft achter

In tegenstelling tot vaccinaties voor kinderen, missen veel
volwassenen in Nederland vaccinaties die voor hen relevant zijn. Dat heeft meerdere
oorzaken. Twijfel, desinformatie en uitstel spelen daarbij een rol, maar ook trage en
versnipperde besluitvorming en uitvoering. Hierdoor blijven belangrijke kansen op
preventie onbenut. Met de actie PRIK EENS DOOR! vraagt een brede coalitie van
zorgverleners, patiënten- en ouderenorganisaties en kennisinstellingen aandacht voor deze
dubbele uitdaging tijdens de Europese Immunisatie Week.

Onmisbare rol voor de zorgverlener

In de dagelijkse praktijk merken zorgverleners dat mensen steeds vaker met tegenstrijdige of
onjuiste informatie worden geconfronteerd. Dat leidt tot onzekerheid en twijfel, ook bij mensen
die vaccinatie in principe belangrijk vinden.
Zorgverleners spelen hierin een belangrijke rol. Zij hebben vaak het eerste en meest directe
contact met patiënten en voeren het gesprek over vragen, zorgen en misverstanden rond
vaccinatie.
“Verpleegkundigen en verzorgenden zien dagelijks hoe desinformatie en twijfel leiden tot uitstel
van vaccinaties,” geeft Jaap Kappert, bestuurslid van de beroepsvereniging Verpleegkundigen &
Verzorgenden Nederland (V&VN) aan. “Naast tijd en ruimte voor goede uitleg op de werkvloer is
ook betere afstemming nodig: volwassenen en ouderen krijgen nu vaak verschillende oproepen
van verschillende zorgverleners, wat verwarring veroorzaakt. Met PRIK EENS DOOR! vragen we
aandacht voor de rol van zorgverleners én voor het belang van centrale, eenduidige informatie,
zodat patiënten weloverwogen keuzes kunnen maken.”

Van kennis naar praktijk stokt

Waar vaccinatie voor kinderen in Nederland goed is georganiseerd, blijft volwassenenvaccinatie
achter. Vaccinaties voor ouderen en medisch risicogroepen zijn nog altijd versnipperd
georganiseerd, onduidelijk belegd of nog niet (volledig) geïmplementeerd. Hierdoor blijven
bewezen preventieve maatregelen te lang op de plank liggen, zoals verbeterde griepvaccins,
vaccins voor gordelroos en RSV, en mpox-vaccinatie voor mannen die seks hebben met mannen,
terwijl de gezondheidswinst groot kan zijn.
“Vaccinatie is een bewezen effectieve manier om ziekte, complicaties en zorgdruk te
voorkomen,” zegt Ted van Essen, voorzitter van de Nederlandse Immunisatie Stichting. “De
kennis is er. De praktijkervaring is er. De uitdaging zit in het sneller en beter verbinden van beleid,
uitvoering en het gesprek met patiënten.”

Trage besluitvorming en lange implementatie

De coalitie wijst op meerdere voorbeelden waarbij wetenschappelijke adviezen beschikbaar zijn,
maar de stap naar uitvoering jaren kan duren. Onduidelijkheid over verantwoordelijkheden,
uitvoering en financiering leidt tot vertraging, terwijl preventieve kansen onbenut blijven.
De campagne PRIK EENS DOOR! benoemt deze knelpunten expliciet. De insteek is daarbij
bewust verbindend: geen schuldvraag, maar gezamenlijk kijken wat nú beter kan, met de kennis
en middelen die er al zijn.
“Vooral ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid lopen risico op het ontwikkelen van
sepsis, een levensbedreigende complicatie van infecties,” zegt Bert Kuipers, voorzitter van
patiëntenorganisatie Sepsis Nederland. “Juist infecties zoals griep en pneumokokken liggen
vaak aan de basis. Vaccinatie kan die infecties voorkomen en daarmee ook het risico op sepsis
aanzienlijk verkleinen. Met PRIK EENS DOOR! roepen we op om preventieve kansen niet langer
te laten liggen.”

Dialoog tussen praktijk en beleid

Als onderdeel van de campagne organiseert de NIS op 22 april een rondetafelbijeenkomst in
Nieuwspoort. Tijdens deze bijeenkomst gaan zorgverleners, patiënten- en ouderenorganisaties,
kennisinstellingen en beleidsmakers met elkaar in gesprek over wat nodig is om
volwassenenvaccinatie te versnellen. De focus ligt op het delen van praktijkervaringen, het
herkennen van patronen en het formuleren van gezamenlijke acties.
Bovendien is deze week een radiocommercial te horen op landelijke en regionale zenders om
het onderwerp breed onder de aandacht te brengen.

Samen verantwoordelijkheid nemen

PRIK EENS DOOR! is geen campagne over één specifieke vaccinatie, maar over het
vaccinatielandschap voor volwassenen als geheel. De coalitie benadrukt dat doorprikken alleen
mogelijk is als praktijk, beleid en samenleving samen optrekken.
De coalitie bestaat uit apothekersorganisatie KNMP, Verpleegkundigen & Verzorgenden
Nederland, Nederlandse Vereniging van Praktijkondersteuners en Praktijkverpleegkundigen,
Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten, Nederlandse Associatie Physician Assistants,
Nederlandse Vereniging voor Infectieziektebestrijding, Vereniging van Jonge Apothekers, ActiZ,
Stichting voor Afweerstoornissen, Stichting Pijn na Gordelroos, patiëntenorganisatie Sepsis
Nederland, Nierstichting en de Niervereniging (NVN), SOA Aids Nederland, ANBO-PCOB,
Senioren Netwerk Nederland, Senioren Brabant-Zeeland, Nationaal Netwerk Inclusieve Zorg en
Nederlandse Immunisatie Stichting.
Meer over de campagne is te vinden op www.prikeensdoor.nu

Noot voor de redactie

PRIK EENS DOOR! is een initiatief van een brede coalitie van zorgverleners, patiënten- en
ouderenorganisaties en kennisinstellingen, gecoördineerd door de Nederlandse Immunisatie
Stichting. De campagne loopt tijdens de Europese Immunisatie Week en bestaat uit
radiocommercials, een publiekscampagne en een rondetafelbijeenkomst in Den Haag.
Voor meer informatie of interviewverzoeken:
Adriënne den Hollander, adrienne@publiceyes.nl, Tel. 06-55111945.

Het bestuur van Senioren Overijssel is hiervoor naar Nieuwspoort geweest om te ondersteunen.